Sekcja Dydaktyki Fizyki PTF poparła inicjatywę dotyczącą statusu dydaktyk przedmiotowych

2026-06-18

Sekcja Dydaktyki Fizyki Polskiego Towarzystwa Fizycznego poparła inicjatywę przygotowania projektu ustawy dotyczącej statusu dydaktyk przedmiotowych w Polsce. Propozycja, opracowana przez zespół roboczy działający przy SOS dla Edukacji, dotyczy zmian w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Jej celem jest jednoznaczne uznanie, że dorobek naukowy z zakresu dydaktyki danej dziedziny lub dyscypliny może stanowić podstawę nadawania stopni naukowych oraz tytułu profesora w tej właśnie dziedzinie lub dyscyplinie.

Projekt nie zakłada tworzenia nowych dyscyplin naukowych ani ograniczania autonomii uczelni, lecz doprecyzowanie obowiązujących przepisów tak, aby badania nad nauczaniem i uczeniem się konkretnych przedmiotów — w tym fizyki — mogły być traktowane jako pełnoprawny element działalności naukowej w obrębie istniejących dziedzin i dyscyplin.

Problem, na który odpowiada inicjatywa, ma charakter systemowy. Dydaktyki przedmiotowe łączą wiedzę właściwą dla danej dyscypliny, metodologię badań edukacyjnych, psychologię uczenia się oraz praktykę kształcenia nauczycieli. W obecnym systemie dorobek takich badaczy bywa jednak trudny do jednoznacznego przypisania: dla rad dyscyplin może być zbyt „dydaktyczny”, a dla pedagogiki — zbyt silnie osadzony w konkretnej dziedzinie nauki. W praktyce prowadzi to do niepewności w postępowaniach awansowych oraz ogranicza rozwój badań nad nauczaniem poszczególnych przedmiotów.

Z perspektywy środowiska fizyków szczególne znaczenie ma status dydaktyki fizyki. Jest ona nie tylko obszarem refleksji nad metodami nauczania, lecz także polem badań nad rozumieniem pojęć fizycznych, trudnościami poznawczymi uczniów i studentów, projektowaniem doświadczeń, rolą modelowania, eksperymentu oraz języka matematycznego w kształceniu fizycznym. Rozwój tego obszaru jest bezpośrednio związany z jakością przygotowania nauczycieli fizyki, a w dalszej perspektywie — z poziomem edukacji przyrodniczej w Polsce.

Sekcja Dydaktyki Fizyki PTF uznaje, że jasne umocowanie dydaktyk przedmiotowych w systemie awansów naukowych może sprzyjać rozwojowi badań prowadzonych w polskim kontekście edukacyjnym, wzmacniać kształcenie nauczycieli oraz przeciwdziałać marginalizacji środowisk zajmujących się naukowo nauczaniem fizyki i innych przedmiotów. Poparcie inicjatywy wynika z przekonania, że nowoczesna edukacja wymaga nie tylko dobrej praktyki szkolnej, ale także stabilnego zaplecza badawczego, umożliwiającego systematyczną analizę tego, jak uczymy i jak uczą się kolejne pokolenia uczniów.

Więcej informacji o inicjatywie oraz treść propozycji projektu ustawy dostępne są na stronie SOS dla Edukacji.