Zasada nieoznaczoności arkusza. Dlaczego uczeń jednocześnie zdał, a tak naprawdę nie wie, co i dlaczego policzył
Strona
Abstrakt
Artykuł jest analizą merytoryczno-dydaktyczną arkusza maturalnego z fizyki na poziomie rozszerzonym z maja 2026 roku (Formuła 2023) w kontekście wymagań podstawy programowej. Autorzy argumentują, że arkusz stanowi powrót do wymagającego standardu po łatwym roku 2025, a jego istotą jest premiowanie rozumienia nad odtwarzaniem schematów. Zjawisko to opisano świadomie metaforyczną „zasadą nieoznaczoności arkusza”: pojedynczy odczyt — liczba czy zależność stanowiące odpowiedź na pytanie egzaminacyjne — nie ujawnia równocześnie poprawności wyniku i głębi jego rozumienia. Omówiono rolę danych nadmiarowych, zadań konstrukcyjnych i analizy wykresów jako narzędzi selekcji, a także — z należytą ostrożnością metodologiczną — granice porównań między rocznikami opartych na średnich, staninach i centylach.
Abstract
The article presents a subject-matter and pedagogical analysis of the May 2026 advanced-level physics Matura examination paper (2023 Formula) in the context of the core curriculum requirements. The authors argue that, following the relatively easy 2025 examination, the paper marks a return to a more demanding standard, with an emphasis on understanding rather than the reproduction of familiar solution patterns.
This phenomenon is described using the deliberately metaphorical “exam-paper uncertainty principle”: a single reading—a number or relationship given as the answer to an examination question—cannot simultaneously reveal both the correctness of the result and the depth of the student’s understanding. The article discusses the role of redundant data, construction problems and graph analysis as tools for differentiating between candidates. It also considers—with due methodological caution—the limitations of comparisons between year groups based on mean scores, stanines and percentiles.
